Zaans papier en de Declaration

Vanaf ca. 1674 wordt in de Zaanstreek, het belangrijkste industriegebied in de Nederlandse Republiek nabij Amsterdam, met windmolens witpapier geproduceerd. Cruciaal voor het Zaans productieproces zijn de uitvinding en toepassing van de maalbak of Hollander, waarin grote hoeveelheden lompen snel en goed op windkracht tot papierpulp konden worden vermalen. Het Zaanse witpapier wordt in de 18de eeuw internationaal toonaangevend voor het gebruik van schrijf- en drukpapier.

Één van de gevolgen is dat de eerste drukken van de Amerikaanse ónafhankelijkheidsverklaring van 4 juli 1776, zijn gedrukt op Zaans papier. Van de circa 350 exemplaren van de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring die nog dezelfde dag, op 4 juli 1776, door de drukker van het Congres John Dunlap in affiche formaat of broadsheets zijn gedrukt, om snel over de nieuwe staten en legeronderdelen te worden verspreid, resteren nog zo’n 25 stuks. Voor zo ver dat met behulp van het watermerk kan worden achterhaald, blijken deze te zijn gedrukt op papier van de Zaanse fabrikanten J.HONIG & ZOONEN, ADRIAAN ROGGE en D. & C. BLAUW.

De papiermolens waarin het papier voor deze Onafhankelijkheidsverklaring is gefabriceerd, zijn De Vergulde Bijkorf en De Wever van Jacob Janszoon Honig (1712-1780) en diens zonen Jan (1738-1806) en Cornelis (1745-1817) in Zaandijk; De Walvis van Adriaan Rogge (1732 -1816) in Zaandam en De Herder en De Herderin in Zaandijk van Dirk Blauw (1701-1782) uit Wormerveer. Diens zoon Cornelis is reeds overleden in 1762. In 2026 zullen de Stichting Zaanse papiergeschiedenis en de Gemeente Zaanstad aandacht besteden aan de bijzondere relatie tussen de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring en het Zaans papier.

Dutch Paper and the declaration of independence

From about 1674 onwards, white paper was produced with windmills in the Zaan region, the most important industrial area in the Dutch Republic in the vicinity of Amsterdam. Crucial to the Zaan production process is the invention and application of the cylinder or Hollander beater, in which large quantities of rags could be ground into paper pulp quickly and effectively on wind power. In the 18th century, Zaan white paper became an international leader in the use of writing and printing paper.

One of the consequences is that the first editions of the American Declaration of Independence of 4 July 1776 were printed on Zaan paper. Of the approximately 350 copies of the American Declaration of Independence, which were printed the same day , on July 4, 1776, by the printer of Congress John Dunlap as broadsheets, to be quickly distributed among the new states and army units, about 25 copiesremain. As far as can be traced with the help of the watermark, they appear to have been printed on paper from the Zaan manufacturers J. HONIG & ZOONEN, ADRIAAN ROGGE and D. & C. BLAUW.

The paper mills in which the paper for the Declaration of Independence was manufactured are De Vergulde Bijkorf (Golden Beehive) and De Wever (The Weaver) in Zaandijk owned by Jacob Janszoon Honig (1712-1780) and his sons Jan (1738-1806) and Cornelis (1745-1817); De Walvis (The Whale) in Zaandam by Adriaan Rogge (1732-1816) and De Herder (The Shepherd) and De Herderin (The Shepherdess) in Zaandijk by Dirk Blauw (1701-1782) from Wormerveer. In 2026, the Stichting Zaanse Papiergeschiedenis (Zaan Paper History Foundation) and the Municipality of Zaanstad will pay attention to the special relationship between the American Declaration of Independence and the Zaan paper.