Op 4 juli 2026 is het twee en halve eeuw geleden dat de Amerikaanse Declaration of Independence is aangenomen. Een jaar – in 1775 – eerder waren dertien Amerikaanse kolonies in opstand gekomen tegen de Engelse koning. Die oorlog zou tot 1783 duren.
In de onafhankelijkheidsverklaring is de beroemde zin We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness. Hiermee werden voor het eerst de mensenrechten – recht op leven en op vrijheid – genoemd als de basis van de politieke en maatschappelijke organisatie.
Deze ideeën leefden ook bij de voorvechters van de Verlichting in West-Europa maar daar werden ze succesvol onderdrukt door de censuur van de kerk en staat.
De Declaration of Independence is geschreven op papier uit de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën en vervolgens als pamflet gedrukt, Een deel van het gebruikte papier kwam van drie Zaanse papiermolens. Een pamflet vervulde in de achttiende eeuw dezelfde rol als de sociale media nu: het was de belangrijkste manier om snel ideeën te verspreiden buiten de controle van de overheid.
In het huidig tijdperk waar in de USA mensen massaal op de straat op gaan voor No King demonstraties is de Declaration of Independence opnieuw actueel.
In de Zaanstreek wordt het jubileum van de Declaration of Independence gevierd met een muziektheaterstuk bij papiermolen de Schoolmeester aan de Guisweg in Westzaan. In het stuk reflecteert een Zaans arbeidersgezin, dat in een papiermolen werkt, op de ontwikkelingen in Amerika. Gold de gelijkheid uit de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring ook voor hen?
Figuur 2 Schepkuip, papierschepper, koetser en papierpers op papiermolen. Negentiende eeuws mode . Collectie van Gelder Zonen Zaans Molenmuseum VZM 1604-01
De leiding van het muziektheaterstuk is in handen van theatermaakster Wiske Sterringa. De tekst is geschreven door Hermine Sterringa die eerder bekende Zaanse theaterproducties schreef. Er werken bekende acteurs aan mee evenals het koor Zaans zilver.
De première is op 4 juli. Daarna volgen nog 9 voorstellingen. Vanaf 26 mei is de kartverkoop. Daarover volgt later meer.
Figuur 3 Zaanse papiermolen de Herderin. Tegeltableau uit 1769. Collectie HonigBreet Huis
Figuur 4 papiermolen de Schoolmeester aan de Guisweg in Westzaan. Foto Wim de Jong Gemeentearchief zaanstad 21_49267